De laatste tijd heb ik meer tijd gekregen om met krijgshistorie te lezen. Onderandere over het dueleren. Op een avond hebben we dat eens nagespeeld wat tot een vrij hilarisch geheel leidde Daarom dacht ik na hoe je de praktijk in een rollenspel kon verwerken.
Wat is een duel?
Een duel is een gewapende tweekamp tussen twee (of meer) heren of gentlemen. Een heer verwijst hier niet naar een man van stand, die bekwaam is in de etiquette of een dame het hof kan maken met fraaie poëzie. Hier wordt verwezen naar de mannen met edelbloed die in staat is zijn eer te verdedigen en zijn tegenstander kan felle met een zwaard of pistool.
Een duel is een zaak van eer, het kostbaarste bezit van elke heer. Wanneer de eer geschaad wordt eist een heer dan ook genoegdoening, die alleen kan worden terugbetaald met bloed.
Waarom een duel?
Het duel is een traditionele methode om een erekwesties te beslechten. De traditie vloeide voort uit samenlevingen waar er nog geen centrale vorm van rechtshandhaving bestond. Rijke lieden die slaags raakten waren vrij zo ver te gaan als zij wilde, maar het werd al snel duidelijk dat de openlijke vetes vele schade en verlies in mensenlevens opleverde. Er was een meer beschaafde oplossing nodig.
Een tal van tradities vloeide voort om deze kwesties van eer op te lossen. Een van de bekendste uit de middeleeuwen is de joust, waarbij ruiters elkaar met lanzen uit het zadel probeerde te lichten.
Wat is het doel?
In de Hollywood films worden de duel meestal op de shakespeariaanse manier beslecht en vanaf het begin staat vast dat één van de twee deelnemers niet levend uit het strijdperk komt. Nu vinden wij dit ook kostelijk vermaak, maar er moet worden geconcludeerd dat de filmmakers het doel van het duel niet helemaal begrepen hebben.Nu is het in de films zo dat de betreffende personen elkaar meestal haten en een goede reden hebben om hun tegenstander te zien sterven, maar in het algemeen was dit niet het geval. Wanneer het bloed was gevloeid was er genoegdoening, maar bloed was niet altijd noodzakelijk.
Het duel had een bijna sacrale status onder jonge mannen van gegoede afkomst. Het duel was een teken van beschaving, van mannelijkheid, van moed en kracht. Je kon je pas een man noemen wanneer jij eerste duel had overleeft, anders was je maar een jongetje. Jongemannen pronkte dan ook graag met hun lidtekens en sommige gingen zelfs zover om zich zelf van een fraai lidteken te voorzien om aan deze ‘sociale verplichting’ te ontkomen. Er waren in Duitsland rond 1900 artsen die zich specialiseerde in het zo lelijk maken van lidtekens door er wijn in te smeren of door de wond scheef te hechten.
Participeren in een duel bewees dat de heer een heer was, want hij was bereid om zijn eer te verdedigen ten koste van zijn bloed en mogelijk zijn leven. Het was dus niet relevant of hij won of niet. Hij had zijn eer al verdedigd op het moment dat hij op kwam dagen op de afgesproken plaats. Het gevecht vaak niets voor. Met pistolen schoten deelnemers volop mis, in de lucht, in grond, soms hun eigen voet wanner zij niet opletten of geen rekening hadden gehouden met de gevoelige trekker op het pistool. Of er werd een excuus gemaakt het wapen weigerde, wel vier maal achter elkaar.
Met blanke wapens ging het in dit geval niet veel anders. Er werd bewust op schilden of bepantserde delen geslagen, mis gestoken of lichtere wapens gebruikt om dodelijke verwondingen te voorkomen. Het spreekwoord, “Zich niet zonder slag of stoot overgeven” komt van de praktijk vandaan dat in een duel een deelnemer zich overgeeft na de eerste slag. Hij heeft zijn moed immers al bewezen.
Uiteraard werd hier niet altijd genoegen mee genomen. Soms haten de strijders elkaar zo dat een dodelijke afloop verzekerd was, tot groot genoegen van het publiek. Het duel fascineerde lieden van alle standen en duels werden, zeker na de komst van de pers, grootschalig aangekondigd. Des te belangrijke werd het duel. Zelf de meest pacifistische mannen konden een duel niet weigeren. Het kon gewoon niet! Iemand die weigerde toonde aan dat hij eerloos was, een lafaard was, een slappeling, misschien zelfs minder dan een mens. Betrokken raken in een duel kon uitlopen tot een ingewikkelde zaak.
De mogelijkheid dat het duel dodelijk afliep had een magisch effect op de strijders, maar ook de aanschouwer. Met name na de invoering van de pistolen waren beide heren gelijk en keken elkaar letterlijk in de loop. Hoe kan en uitdager zijn punt duidelijker maken. Dit maakte op een één of andere manier alles goed. Niet zelden wordt vermeld dat de beide heren hechter waren dan ooit te voren. Ook het publiek, met name de jonge dames, werden aangetrokken door de gebeurtenis. Bepaalde plekken die berucht waren omwille de duels die daar plaatsvonden trokken veel nieuwsgierige kijkers en toeristen.
Het duel
Een duel kon heel eenvoudig zijn. Een rollenspelen beschuldig zijn spelleider ervan dat hij de regel niet goed toepast, want een totale score van twee op een D20 moet meer dan genoeg zijn om op rug van een olifant over een ravijn van 20 meter breed te springen. De spelleider pikt de belediging niet en daagt de speler uit tot een duel. Beide strijders kiezen hun secondanten. Zij bemiddelen nogmaals of het conflict op een andere manier kon worden beslecht. Zo niet, dan onderhandelen zij over de lokatie, tijden en wapens.
Na het avondeten zijn de deelnemers en hun secondanten op de afgesproken plaats. Aan de eettafel van de spelleiders zijn moeder, vragen de secondanten nog een laatste maal of beide heren het duel willen voorzetten. Als de dualisten het gevecht willen voorzetten komen de wapens naar voren. De secondanten presenteren meerdere sets dobbelstenen. De eerste set bestond uit jade kleurige dobbelstenen. De tweede set waren dobbelstenen, bekleed met parelmoer. De derde set werd al gebruikt bij de eerste editie van D&D. Hoewel de uitgedaagde normaal gesproken de wapens mag uitkiezen, laat de speler zijn spelleider de keuze maken, als teken van respect. De spelleider kiest voor de eerste set. Dit duel was de derde set niet waardig en één van zijn karakters uit het verleden, was allergisch voor parelmoer.
Nog éénmaal afleggen de secondanten af afstand tussen beiden in orde is. Ze besluiten de tafel uit elkaar te schuiven en er een tussen stuk in te leggen. Dan zitten de duellisten aan weerskanten van de tafel. Een van secondanten geeft het teken dat de heren mogen gooien. De speler gooit zijn dobbelstenen eerst, maar gooit niet goed genoeg. De spelleider kijkt de speler aan een gooit vervolgens zijn stenen. Dan klapt de speler met zijn stoel naar achter. Hij rolt vervolgens heen en weer over de grond als zij secondant hem stil probeert te houden en de dobbelsteen uit zijn neus probeert te halen. De secondant geeft aan dat de speler niet langer in staat is om het duel voort te zetten. De spelleider gooit zijn armen omhoog. Hij heeft zijn eer verdedigd en L33T GM-skilz wederom bewezen.
Een iets wat merkwaardig verhaal, maar de waarheid lag hier niet ver van af. In de kroeg konden duels voortkomen uit de meest vreemde twisten. Deze spontane duels werden ook snel uitgevochten. Misschien had de winnaar geluk en kon een geïntrigeerde dame mee naar huis nemen.
Niet alle duels werden zo snel afgehandeld. Soms was zelfs de uitdager onwillig, maar wanneer zij eer op het spel stond moest hij wel. Zeker wanneer het om roddels ging. Wanneer een belediging direct aan een persoon was gericht kon de dader direct worden uitgedaagd. Het was daarom veiliger om te roddelen. Wanneer de beledigde hier achter kwam was hij genoodzaakt om zijn eer te verdedigen in een duel, maar dan moest hij wel weten wie de dader was. De dader kon in dit geval beweren dat hij de roddels niet had verspreid. Hierdoor kon een lang dialoog volgen voordat er een duel volgende.
Een andere mogelijkheid was dat de beide partijen het niet eens konden worden over de voorwaarde waarop het duel werd gevochten. Een voorbeeld gaat over twee prinsen die maanden lang aan het ruziën waren over elk detail van het duel. Zelfs toen ze op de afgesproken plaats waren aangekomen realiseerde één van de prinsen dat hij iets was vergeten. “ Gegroet, mooi dat u er zo tijdig bent. Maare wie is die notaris””
Bezwaren tegen het duel
Zolang het duel bestaat werd er bezwaar tegen gemaakt. Zo verbood de kerk dat slachtoffers van jousts en andere vormen van dueleren werden begraven in gewijde grond. Ook juridische duels, zogenaamde godsoordeels, werden afgekeurd. Na de middeleeuwen werd de praktijk ook wettelijk aan banden gelegd. Maar wat er ook werd gedaan, “the duel must go on.” Er werd in de praktijk weinig aan gedaan. Het duel werd dan wel uit het openbare verdreven, op afgelegen plekken en private landgoederen ging de praktijk gewoon door. Heren, soldaten, ambtenaren en politici bleven zich bewijzen in deze twee kampen. Soms werden personen aangeklaagd en gearresteerd, maar werden op gronden van zelfverdediging vrij gelaten. Ook hooggeplaatste personen konden het vaak niet laten om de betreffende personen te excuseren omdat ze zelf ook aanhanger waren van het gebruik.
Afgezien van de wetgeving werd het duel moreel verwerpelijk geacht; “maar wat was het alternatief”, mopperde dezelfde personen. Het aanklagen van een persoon, omdat hij je beledigde was een teken van zwakte en natuurlijk gaf een som geld als schade vergoeding niet dezelfde voldoening als de schavuit een kogel of degen door zijn edele delen te jagen.
Dueleren in een rollenspel
Het dueleren was een merkwaardige masculiene praktijk die wij als eerloze Europeanen moeilijk kunnen voorstellen. Daarom heeft alleen maar zin om een duel in een verhaal te verwerken wanneer de spelers het concept van eer serieus nemen. Anders kan het zijn gewenste effect missen.
Een kan een duel op meest bizarre manieren worden afgehandeld om de meest bizarre redenen. Een reden van duel is eenvoudig te bedenken. Het kan een NPC zijn die zich snel beledigd voelt of er gewoon op een gevecht uit is. Een reden kan het gevecht zelf zijn of de prestige die hij ermee verdient. Er kunnen ook meer complexe redenen achter zitten.
Ook de secondanten hebben een belangrijke taak. Niet alleen regelen zij de details van het duel, maar zij onderhandelen ook. Misschien willen zij het gevecht voorkomen. Misschien willen beiden dat een bepaalde duellist het wint. Natuurlijk zijn er ook andere persoen die indirect een grote invloed op het duel hebben of het zelfs hebben uitgelokt.
Een duel kan een kleine gebeurtenis zijn waarin een PC zich wil bewijzen of een vervelende NPC op een legitieme manier uit de weg wil ruimen. Het kan ook een grote gebeurtenis zijn. Bijvoorbeeld wanneer een koning iemand uitdaagt omdat…... Er is dus vrij veel met dit onderwerp te doen die ook veel hilariteit kan opleveren.



