Stille film vertegenwoordigt een uitdaging voor de hedendaagse kijker. Live pianobegeleiding helpt. Het vergt ietwat meer moeite, maar het loont ook. Niet alleen omdat het leerrijk is om naar de geschiedenis van film te kijken, ook omdat er toen al uitstekende films gemaakt werden. Om het punt te maken zal ik drie filmklassiekers uit het Duitse expressionisme bespreken: “Das Cabinet des Dr. Caligari”, de voorvader van de stijl, “Der Müde Tod” en tenslotte, bij wijze van spreken de voorvader van alle horrorfilms: “Nosferatu, eine Symphonie des Grauens”. Ik doe daarbij mijn best om niet teveel te verklappen, hoewel het zoiets is als het angstwekkend geheim proberen te houden van de identiteit van Darth Vader. (Voor de minderjarigen onder ons: pas in de tweede film werd die op schokkende wijze onthuld.)
Om even wat te kaderen waarover ik het hier heb: de Duitse cinema is ironisch genoeg een van de gebieden waarop de Sonderweg-theorie van toepassing is. Voor de Eerste Wereldoorlog bevond de Duitse film zich in een staat van onderontwikkeling.

Het medium genoot weinig aanzien, wat de oorzaak of het gevolg was van vooral pornografische of toch vulgaire films. Er was wel wat experimenteerwerk, maar niet zoals in Frankrijk of de VS. Tijdens de oorlog raakte Duitsland afgesneden van de Hollywoodproductie, en oriënteerde het zich meer op Scandinavische films. Zweden produceerde toen wel wat en Denemarken was een van de grootste filmcentra ter wereld. Om het aanbod op peil te houden, besloot de Duitse regering tot een krachtinspanning, hetgeen zou leiden tot de Universum Film Aktiengesellschaft (Ufa). Deze filmmoloch zou fungeren als studio, productiehuis en distributeur, en haar verhaal is het verhaal van een bloeitijd van de Duitse film. Ufa was een fusie van Duitse filmbedrijfjes en de propagandadienst van het leger, op bevel van niemand minder dan Ludendorff. Dit alles voltrok zich tegen het einde van de oorlog aan. Na de Duitse capitulatie werd Ufa geprivatiseerd. De enorme capaciteit, en de schokkende veranderingen in Duitsland ook op het culturele vlak, maakten van het conglomeraat een concurrent van Hollywood. Ongehinderd door de jaren van cinematografische ontwikkeling waarvan Duitsland geïsoleerd gebleven was, maakte het bedrijf naam met kostuumdrama’s, en verbaasde de wereld een eerste keer in 1920 met “Das Cabinet des Dr.Caligari”, een volstrekt nieuw soort cinema: het expressionisme.